Scape

Spójrz na świat przez zielone okulary

Firma SCAPE pomaga kształtować przestrzeń nas otaczającą. Pomagamy zamienić skwer miejski w miejsce spotkań a teren przydomowy w ogrodowe SPA. Kreować przestrzeń i na świat patrzeć przez zielone okulary.

o firmie

Scape
TRASA EDUKACYJNO INFORMACYJNA W ZABYTKOWYM PARKU W BAGATELI 2016-02-01
Dokumentację przygotowano od jesieni 2014 do wiosny 2016

Zespół rezydencjonalny w Bagateli powstał w końcu XVIII wieku jako stała siedziba właścicieli Czekanowa, wchodząca w obręb tego majątku. Założycielem zespołu był Michał Biernacki herbu Poraj. Michał Biernacki przejął majątek Czekanowski w 1768 roku, po śmierci Jana Kantego Biernackiego, skarbnika piotrowskiego.

Do 1810 roku ziemie, na których powstał dwór ,, BAGATELA’’ znany był jako folwark Marczewskie. Przekazy pisane odnotowują / bez potwierdzenia w materiałach archiwalnych/ , że nazwa założenia ,, Bagatela’’ pochodzi z czasów kiedy ojciec żony dziedzica Czekanowa Michała Biernackiego mając zamiar wybudować dwór dla zięcia i córki, stwierdził, że takie przedsięwzięcie jest dla niego ,, BAGATELĄ’’. Biernacki był właścicielem majątku do 1810 roku, w którym ukończono budowę dworu, jak również na ten czas datuje się powstanie pierwotnego założenia parkowego.

Pierwotna rezydencja według badaczy dworów tego okresu na terenie Wielkopolski była dworem parterowym, ze środkową częścią wyższą, dwukondygnacyjną, mieszczącą owalny i sień wejściową. Ogrodowy owalny salon z widokiem na park zamknięty otaczającym go lasem, założony został na planie poprzecznej elipsy, o skromnych wnętrzach przylegających do niego gabinetów, poza gabinetem w narożu południowo- wschodnim, który założony był na planie zbliżonym do koła i wzbogacony o wycięte w biurze wnęki. Boczne skrzydła były parterowe i każdy z członów nakryty był własnym dachem.

Od momentu wznoszenia dworu, rozpoczęto również prace związane z założeniem parku. Nie znany jest pierwotny układ przestrzenny. Zapewne dwór usytuowano wykorzystując naturalne warunki leśnej polany, a park sukcesywnie powiększono poprzez nowe nasadzenia. Do parku prowadziła wówczas jedna droga/ dukt leśny/ z Czekanowa do podjazdu przed pałacem i zapewne na skrzyżowaniu tej drogi z dojazdową do budynku umieszczona była już wówczas brama wjazdowa o nieznanej obecnie formie architektonicznej.

Następnym dziedzicem na Bagateli był w latach 1810- 1841 syn Michała Biernackiego- Władysław Biernacki. Po śmierci Władysława Biernackiego majątek pozostał w rękach wdowy po nim Anny z Kosseckich Biernackiej i małoletniego syna Władysława- Michała Antoniego. Michał Antoni Biernacki był samodzielnym właścicielem dóbr do 1876 roku. Po śmierci Michała Antoniego majątek przejęli spadkobiercy, którzy sprzedali go w 1877 roku Ferdynandowi księciu Radziwiłłowi herbu Trąby, właścicielowi obszernych dóbr przygodzickich. Dobra te od 1840 roku zostały przez pruskiego króla Fryderyka Wilhelma IV podniesione do rangi hrabstwa. W obręb hrabstwa, po 1877 roku, poza folwarkami Bagatelą i Czekanowem z Marczewskie wchodziły folwarki: Bledzianów, Gorzyce Wielkie, Kocięba, Krępa z Kamienicami Starymi, Przygodzice ze Strugami, Wysocko Małe, Zębców, Radłów, Radziwiłłów, Tarchały, Wtórek, Zakrzew, Zalesie a także Antonin- Zamek i in. Dla księcia Ferdynanda Radziwiłła, rozpoczęto przebudowę dworu w 1879 roku, według projektu znanego poznańskiego architekta Zygmunta Gorgolewskiego. Prawdopodobnie zamiar przebudowy objął jedynie przygotowanie projekt, być może zakupienie potrzebnych materiałów i rozpoczęcie prac, ponieważ w rękach księcia Ferdynanda Radziwiłła majątek Bagateli był tylko do 1882 roku. Natomiast w roku 1882 odstąpił Ferdynand ks. Radziwiłł majątek w Czekanowie i Bagatelę- Karolowi Radziwiłłowi/ bratu Elżbiety Radziwiłłówny/.

Dom na Bagateli przeznaczony był na mieszkanie jego/ przyp. Aut. Karola/ i żony, nieodżałowanej śp. Reni z Lubomirskich Radziwiłłowej, która nie doczekawszy się ukończenia robót około pałacu, nigdy w nim nie mieszkała. Stary dom, zamieszkały przez rodzinę Biernackich został na nowo odbudowany… sala ozdobiona została sztukaterią przez wrocławskiego rzeźbiarza Bessinka, nad pierwszym piętrem wznosiły się mansardowe pokoje, a przed salą urządzona została półokrągła cieplarnia z tarasą i schodami prowadzącymi do ogrodu. Przebudowa polegała na podwyższeniu członów bocznych dworu do wysokości dwóch kondygnacji, przekrycia całości wysokim dachem mansardowym z doświetleniem poddasza, oraz na zmianie i ujednoliceniu wystroju architektonicznego elewacji, włącznie z owalnym tarasem i oranżerią od strony południowej. Częściowo przebudowano również wnętrze a także zmieniono wystrój wewnętrzny pałacu. Reprezentacyjne schody wewnętrzne, ,, rzeźbione z dębowego drewna’’, a także częściowo dekorację stolarki wewnętrznej i sztukaterie/ w większości nie zachowane/ wykonał na zamówienie księcia Ferdynanda stolarz i rzeźbiarz Bissink z Wrocławia.

W lipcu 1884 roku do Bagateli, po ukończeniu prac wprowadził się Karol z synem Władysławem ,, z rodziny towarzyszył mu wtenczas tylko ks. Edmund Radziwiłł, późniejszy Ojciec Benedykt, administrator parafii ostrowskiej. W 1982 roku nad wejściem głównym do pałacu umieszczono obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, sprowadzony z Krakowa, który otrzymał oprawę architektoniczną w 1902 roku autorstwa rzeźbiarzy włoskich, pracujących w tym samym czasie w kościele w Lewkowie. W 1893 roku kaplica została przeniesiona do pokoju na piętrze, w dawnej kaplicy urządzono sypialnie dla Elżbiety Radziwiłłówny. Do roku 1906 właścicielem dóbr i mieszkańcem Bagateli był Karol książę Radziwiłł. Po śmierci Karola majętność przejął 1906 roku jego syn- książę Władysław Jerzy Radziwiłł. W 1908 roku Elżbieta Radziwiłłówna przewiozła z Berlina do pałacu w Bagateli, z dawnego domu rodziców meble oraz inne elementy wyposażenia wnętrz/ przedmioty rzemiosła artystycznego, obrazy i rzeźby/. Te również, w obawie o kradzież czy konfiskatę, zostały powtórnie przewiezione w 1914 roku do Berlina. Władysław w 1909 roku wyposażył dodatkowo wnętrza pałacu w trofea myśliwskie, przywiezione do kraju z jego afrykańskiej wyprawy. W czasie I Wojny Światowej ,, BAGATELA’’ służyła Władysławowi/ poza okresami służby wojskowej/ i jego rodzinie, min. Elżbiecie Radziwiłłównie za miejsce kilkudniowych pobytów, na stale pałacu doglądał rządca Mosiński mieszkający w Czekanowie. Park i pałac do zakończenia Wojny Światowej pozostał w stanie nienaruszonym.

Według relacji pani Józefy Szczepańskiej, której rodzice pracowali w pałacu w okresie II Wojny

Autorzy:
mgr inż. Zdzisław Walczak tech. arch.kraj. Patryk Radulak mgr inż. Renata Wawrzyniak
  • Cena realizacji:
  • Cena projektu:
  • Data realizacji: 2016-02-01
galeria realizacji

inne realizacje

Teren przydomowy w Wolicy 2015-07-01
Może właśnie taki jest oto sposów na to? Tak właśnie być powinno? Że to co piękne nie musi być wcale duże. Nawet niewielkie przestrzenie potrafią zamienić się w zielone pomeaty...

Założenie dworsko – parkowe w Grabowie nad Prosną 2014-08-01
Założenie dworsko – parkowe w Grabowie nad Prosną powstałe na przełomie XVIII/XIX wieku, składa się z zespołu rezydencjonalnego z dworem, rządówką i parkiem w części wschodniej oraz zespołu folwarcznego...

powrót do spisu